Yayınlar

Starya Ve Sürastarya Süreleri

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (“TTK”) düzenlenen starya ve sürastarya süreleri, deniz ticaretinde, gemilerin yükleme ve boşaltma limanlarında beklediği süreler, navlun sözleşmelerinde genellikle starya ve sürastarya süreleri olarak düzenlenir. Starya süresi, geminin yükleme veya boşaltma için limanda hazır bulunmasına rağmen, yükleyicinin veya alıcıdan kaynaklanan nedenlerden dolayı yükleme veya boşaltma işleminin başlayamadığı süredir. Sürastarya süresi ise, starya süresi dolmasına rağmen yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanamaması durumunda, taşıyanın beklediği süredir.

1. Starya Süresi

Starya süresi; deniz ticaretinde, geminin yükleme veya boşaltma limanında, yükleme veya boşaltma için beklemek zorunda olduğu süreyi ifade eder. Taşıyan, bir ücret talep etmeden bu süreler kadar o yerde beklemek zorundadır. Starya süresi bitiminden sonra ise bir ücret talebiyle beklenilecek sürastarya süresine girilir.
Starya süresi, geminin yükleme veya boşaltma limanına varması ve yükleme veya boşaltma için hazırlık ihbarında bulunmasıyla başlar. Hazırlık ihbarı, geminin vardığını ve yükleme veya boşaltmaya hazır olduğunu gösterir. Starya süresi, geminin rıhtıma yanaşmasına bağlı değildir. Rıhtıma yanaşamama, taşıyan tarafından yükleme veya boşaltma için hazır olduğunun bildirilmesiyle starya süresinin başlamasını engellemez.
Starya süresi, taraflar arasında yapılacak sözleşme ile sınırlandırılabilir. Ancak bu sınırlamalar, makul bir süreyi aşmamalıdır. TTK’nın 1030. maddesine göre; yükleme süresi için 7 gün, boşaltma süresi için ise 10 gün, makul bir süre olarak kabul edilir. Anılan kanun maddesi;
"(1) Starya süresi, taşıyanın, yükleme veya boşaltma için limanda hazır bulunan gemiyi, yükleme veya boşaltma için hazır olduğunu bildirmesinden sonra, yükleme veya boşaltma işleminin başlamasından önce beklediği süredir.
(2) Starya süresi, yükleme için yedi gün, boşaltma için on gündür.
(3) Sözleşmede starya süresinin dolmasından önce yükleme veya boşaltmanın başlayacağına ilişkin bir hüküm varsa, bu hüküm geçerlidir." şeklindedir. Kanunun lafzından da anlaşılacağı üzere taraflar arasındaki sözleşme ile başkaca bir starya süresi belirlememişse, TTK ile düzenlenen süreler esas alınacaktır.
Taraflar, starya süresini uzatabilirler. Bu uzatma, sözleşme ile veya sonradan yapılan bir anlaşma ile yapılabilir. Starya süresi süreklilik arz eder. Bu süre, yükleme veya boşaltma işleminin herhangi bir nedenle durması durumunda kaldığı yerden devam eder.
Starya süresi, takvim günü olarak hesaplanır. Bu süreler, tatil günleri de dahil olmak üzere tüm günleri kapsar.
Starya süresi, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması ile sona erer. Yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanamaması durumunda, sürastarya süresi, taşıyanın gemiyi limandan çıkarmasıyla sona erer.
Starya süresi, deniz ticaret hukukunda, yükleme ve boşaltma işlemlerinin yerine getirilmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu süre, taşıyanın navlun ücreti talep etme hakkının doğması açısından belirleyicidir.
Starya süresi, taşıyan lehine bir düzenlemedir. Bu süre boyunca, taşıyan, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklemekle yükümlüdür. Ancak, bu süre boyunca herhangi bir ücret talep etme hakkına sahip değildir.

Starya süresi, taşıyan ve yükletici açısından aşağıdaki hukuki sonuçları doğurur:
• Taşıyan, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklemekle yükümlüdür.
• Taşıyan, starya süresi boyunca herhangi bir ücret talep etme hakkına sahip değildir.
• Yükleme veya boşaltma işleminin starya süresi içinde tamamlanamaması durumunda, taşıyan, sürastarya ücreti talep edebilir.

2. Sürastarya Süreleri

Deniz ticareti hukukunda, gemilerin yükleme veya boşaltma limanlarında, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklemesi gereken süreler, sürastarya süreleri olarak adlandırılır. TTK’nın 1031. maddesi:
"(1)Sürastarya süresi, starya süresinin dolmasına rağmen eşyanın yükletilmesi için yükleme süresinden fazla beklemek zorundadır. Fazladan beklenilen bu süreye “sürastarya süresi” denir.
(2)Sözleşmede sürastaryadan veya sadece sürastarya parasından söz edilmiş olup da sürastarya süresi belirtilmemişse, bu süre on gündür." şeklindedir. Sürastarya süresi, starya süresinin dolmasına rağmen yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanamaması durumunda başlar. Sürastarya süresi, taşıyanın yükleme veya boşaltma için hazır olduğunu, yükleme veya boşaltma yeri sorumlusuna bildirmesiyle başlar.
Sürastarya süresi, taraflar arasında sözleşme ile sınırlandırılabilir. Ancak bu sınırlamalar, makul bir süreyi aşmamalıdır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1031. maddesine göre; yükleme süresi için starya süresinin yarısı, boşaltma süresi için ise starya süresinin tamamı, makul bir süre olarak kabul edilir. Taraflar, sürastarya süresini uzatabilirler. Bu uzatma, sözleşme ile veya sonradan yapılan bir anlaşma ile yapılabilir. Sürastarya süresi süreklilik arz eder. Bu süre, yükleme veya boşaltma işleminin herhangi bir nedenle durması durumunda kaldığı yerden devam eder.
Sürastarya süresi de starya süresi gibi takvim günü olarak hesaplanır. Bu süreler, tatil günleri de dahil olmak üzere, tüm günleri kapsar. Sürastarya süresi, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması ile sona erer. Yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanamaması durumunda, sürastarya süresi, taşıyanın gemiyi limandan çıkarmasıyla sona erer.
Sürastarya süresi, taşıyan lehine bir düzenlemedir. Bu süre boyunca taşıyan, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklemekle yükümlüdür. Ancak, bu süre boyunca herhangi bir ücret talep etme hakkına sahip değildir. Sürastarya ücretlerinin belirlenmesinde TTK’nın 1032. maddesi: "Sürastarya ücreti, her gün için navlun ücretinin belirli bir yüzdesi olarak hesaplanır. Sürastarya ücretinin oranı, sözleşme ile belirlenebilir. Sözleşmede sürastarya ücretinin oranı belirlenmemişse, bu oran, yükleme veya boşaltma için yüklenen navlun ücretinin %5'idir." hükmüne amirdir.
Sürastarya süresi, taşıyan ve yükletici açısından aşağıdaki hukuki sonuçları doğurur:
• Taşıyan, yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklemekle yükümlüdür.
• Taşıyan, sürastarya süresi boyunca herhangi bir ücret talep etme hakkına sahip değildir.
• Yükleme veya boşaltma işleminin sürastarya süresi içinde tamamlanamaması durumunda, taşıyan, sürastarya ücreti talep edebilir.

3. Starya ve Sürastarya Sürelerinin Farkı

Deniz ticaretinde önemli bir rol oynayan starya ve sürastarya süreleri, gemi taşımacılığı işlemlerindeki beklenen süreleri belirler. Bu iki kavram arasındaki temel farklar şunlardır:

3.1. Tanım ve Amaç:

Starya süresi, yükleme veya boşaltma işleminin başlaması için gereken süreyi ifade eder. Yani geminin yüklemeye veya boşaltmaya hazır hale gelmesi için beklenen süreyi içerir.
Sürastarya süresi ise yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklenen süreyi ifade eder. Bu süre, yükleme veya boşaltma işlemi başladıktan sonra tamamlanması gereken süreyi kapsar.

3.2. Belirlenme Şekli:

Starya süresi, taraflar arasında yapılan bir sözleşme ile belirlenebilir. Yani, geminin ne kadar süre boyunca hazır olacağına dair anlaşma taraflar arasında yazılı olarak yapılır.
Sürastarya süresi, sözleşmede özel bir belirleme yapılmamışsa, TTK’da belirtilen süreler doğrultusunda uygulanır. Bu süreler yasal düzenlemelere dayanır ve tarafların inisiyatifine bağlı olarak değiştirilemez.

3. Ücret Talep Hakkı:

Starya süresi boyunca taşıyan, herhangi bir ücret talep etme hakkına sahip değildir. Bu süre, sadece geminin hazır hale gelmesi için geçen süreyi içerir ve taşıyıcı bu süre zarfında navlun ücreti talep edemez.
Sürastarya süresi boyunca ise taşıyan, sürastarya ücreti talep etme hakkına sahiptir. Yani, yükleme veya boşaltma işlemi süresince beklemek zorunda kalan taşıyıcı, bu bekleme süresine karşılık olarak belirli bir ücret talep edebilir.
Sonuç olarak, starya ve sürastarya süreleri deniz ticaretinde önemli kavramlardır ve gemi taşımacılığı işlemlerindeki bekleme sürelerini düzenler. Starya süresi geminin hazır hale gelmesi için beklenen süreyi ifade ederken sürastarya süresi yükleme veya boşaltma işleminin tamamlanması için beklenen süreyi ifade eder ve bu süre zarfında taşıyıcı sürastarya ücreti talep edebilir. Her iki süre de taraflar arasındaki sözleşme veya yasal düzenlemelere göre belirlenir ve uygulanır.

Kaynakça

1-6012 sayılı Türk Ticaret Kanunu
2-Prof. Dr. Bülent Sözer – Deniz Ticareti Hukuku

Makaleyle ilgili sorularınız için lütfen katkıda bulunanlarla veya info@legal-turkey.com adresiyle iletişime geçin.